โรคเกี่ยวกับสุขภาพทางเดินหายใจ โดยเฉพาะโรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้ (Allergic Rhinitis) พบได้บ่อยในประชากรทั่วโลก รวมถึงในประเทศไทยและเกิดได้กับทุกเพศทุกวัย เป็นโรคที่เกี่ยวข้องกับการทำงานที่ผิดปกติของระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายโดยเกิดขึ้นบริเวณเยื่อบุจมูก สิ่งที่เป็นตัวกระตุ้นให้เกิดอาการแพ้นั้นเรียกว่า สารก่อภูมิแพ้ (Allergens) อาการของโรครุนแรงมากน้อยไม่เท่ากัน แต่ที่แน่ๆ คือรบกวนการใช้ชีวิตประจำวันของผู้ป่วย หรือหากรุนแรงก็อาจต้องใช้ยารักษาอาการต่อเนื่องยาวนาน นอกจากยาแล้ว นักวิจัยได้ค้นพบพืชสมุนไพรที่สามารถบรรเทาอาการแพ้ได้ นั่นก็คือ ซินนามอน พิเคา เพรโต และอะเซโรลา เชอร์รี

อาการของโรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้

  • คัดจมูกและจามติดๆ กันหลายครั้ง มีน้ำมูกใส
  • ส่วนใหญ่จะมีอาการตอนเช้าหรือกลางวัน บางรายจะมีอาการเหล่านี้เป็นนาทีหรืออาจต่อเนื่องเป็นชั่วโมง หลังจากนั้นอาการดังกล่าวจะหายได้เอง
  • ปวดศีรษะ มีน้ำมูกใสไหลลงคอ เสียงอาจเปลี่ยน และจมูกไม่สามารถรับกลิ่นได้ หูอื้อ เจ็บคอเรื้อรัง อาจมีอาการทางตา เช่น คันตา เคืองตา ตาบวม น้ำตาไหล อันเกิดจากการอักเสบของเยื่อบุภายในตา

ปัจจัยที่ส่งเสริมให้โรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้กำเริบ และการดูแลตนเองเบื้องต้น

  • อากาศเปลี่ยนแปลง หรือร่างกายมีการเปลี่ยนแปลงอุณหภูมิอย่างรวดเร็วภายหลังจากการอาบน้ำ การสัมผัสสารที่ก่อให้เกิดการระคายเคืองต่อระบบทางเดินหายใจ เช่น ฝุ่น ควันบุหรี่ ควันธูป เป็นต้น
  • ความเครียดและการอดนอน

การดูแลรักษาตัวเองที่ดีที่สุดคือ พยายามหลีกเลี่ยงการสัมผัส หรือสูดดมสารก่อภูมิแพ้ที่เป็นสาเหตุของโรคในผู้ป่วย โดยผู้ป่วยจะทราบชนิดของสารก่อภูมิแพ้เหล่านั้นจากผลการทดสอบภูมิแพ้ทางผิวหนัง การรักษาด้วยยาจึงเป็นทางเลือกที่ใช้ทั้งในรูปของการรับประทานหรือในรูปของยาพ่น

สารอาหารที่ดูแลสุขภาพจมูกอักเสบจากภูมิแพ้

ซินนามอน (Cinnamon)

หรือที่รู้จักกันดีในชื่อ “อบเชย” เป็นเครื่องเทศที่มีกลิ่นหอม ในเปลือกของซินนามอนมีไฟโตนิวเทรียนท์หลากหลายชนิดที่เป็นองค์ประกอบหลัก เช่น กรดซินนามิก (Cinnamic Acids) ซินนามาลดีไฮด์ (Cinnamaldehyde) ยูจีนอล (Eugenol) เอทิล ซินนาเมต (Ethyl Cinnamate) ซินนามอนมีฤทธิ์ทางเภสัชวิทยาหลากหลาย สามารถลดการเคลื่อนที่ของเม็ดเลือดขาวที่มาจับรวมกลุ่มกันเมื่อเกิดการแพ้ขึ้น ซึ่งจะช่วยให้มีการหลั่งฮีสตามีนน้อยลงและบรรเทาอาการแพ้ที่เกิดขึ้นในที่สุด

พิเคา เพรโต (Picao Preto)

มีชื่อเรียกอย่างอื่นว่า “Spanish Needles” เป็นพันธุ์พืชที่ขึ้นในประเทศเขตร้อน ทางการแพทย์แผนโบราณได้นำพืชชนิดนี้มาช่วยรักษาอาการไข้ การอักเสบ ไฟโตนิวเทรียนท์ที่เป็นองค์ประกอบหลักในพิเคา เพรโต เป็นสารเคมีในกลุ่มของฟลาโวนอยด์ เช่น เควอซิทิน (Quercetin) ลูทีโอลิน (Luteolin) เป็นต้น มีการศึกษาถึงฤทธิ์ของเควอซิทินและลูทีโอลินเกี่ยวข้องกับการลดการอักเสบที่สำคัญในหลอดทดลองพบว่า เควอซิทินและลูทีโอลินช่วยลดการหลั่งฮีสตามีนจากมาสต์เซลล์ และเมื่อให้เควอซิทินแก่ผู้ป่วยชาวญี่ปุ่นที่เป็นโรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้ตลอดปี (Perennial Allergic Rhinitis) ช่วยลดการหลั่งฮีสตามีนจากมาสต์เซลล์ได้ นอกจากนี้ เควอซิทินช่วยยับยั้งการทำงานของเอ็นไซม์ ที่มีชื่อว่า ไซโคลออกซีจีเนส (Cyclooxygenase) และไลพอกซีจีเนส (Lipoxygenase) โดยเอนไซม์เหล่านี้จะเปลี่ยนสารเคมีบางชนิดให้เป็นสารกระตุ้นกระบวนการอักเสบเมื่อเกิดการแพ้ขึ้นบริเวณโพรงจมูก

อะเซโรลา เชอร์รี (Acerola Cherry)

เป็นพืชที่อุดมไปด้วยวิตามินซี ซึ่งทำหน้าที่ร่วมกับวิตามินอีในการต้านอนุมูลอิสระ (Free Radicals) ที่เกิดขึ้นภายในร่างกาย เมื่อมีการอักเสบจากภูมิแพ้ขึ้นบริเวณโพรงจมูกจะมีกลไกที่เหนี่ยวนำให้มีการสร้างอนุมูลอิสระมากขึ้น ณ บริเวณที่เกิดการอักเสบ หากการสร้างอนุมูลอิสระเพิ่มมากขึ้นจะยิ่งเหนี่ยวนำให้เกิดการอักเสบมากตามไปด้วย ดังนั้น ถ้าร่างกายมีวิตามินซีในระดับปกติจะมีส่วนช่วยป้องกันการเกิดอนุมูลอิสระที่เหนี่ยวนำให้เกิดการอักเสบจากภูมิแพ้ได้ นอกจากนั้น วิตามินซีช่วยยับยั้งการหลั่งฮีสตามีนได้เช่นกัน และมีส่วนในการเร่งกระบวนการสลายฮีสตามีนหมดฤทธิ์เร็วขึ้นเมื่อมีอาการแพ้ การดูแลตัวเองเพียงแค่ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ พักผ่อนให้พอเพียงเท่านั้นอาจจะยังไม่พอ คุณควรรู้จักป้องกันและหลีกเลี่ยงพฤติกรรมที่เสี่ยงต่ออาการเจ็บป่วยต่างๆ รวมทั้งเสริมสร้างสุขภาพด้วยการเสริมสารอาหารที่มีประโยชน์ต่อภูมิคุ้มกันของร่างกายด้วย

ข้อมูลอ้างอิง
  1. Eapen RJ, Ebert CS Jr, Pillsbury HC 3rd. Allergic rhinitis--history and presentation. Otolaryngol Clin North Am. 2008;41(2):325-30.
  2. Cárdaba B, Llanes E, Chacártegui M, Sastre B, López E, Mollá R, del Pozo V, Florido F, Quiralte J, Palomino P, Lahoz C.  Modulation of allergic response by gene-environment interaction: olive pollen allergy. J Investig Allergol Clin Immunol. 2007;17 Suppl 1:31-5.
  3. Hoskins JA. The occurrence, metabolism and toxicity of cinnamic acid and related compounds. J Appl Toxicol. 1984;4(6):283-92.
  4. Nagai H, Shimazawa T, Matsuura N, Koda A. Immunopharmacological studies of the aqueous extract of Cinnamomum cassia (CCAq). I. Anti-allergic action. Jpn J Pharmacol. 1982;32(5):813-22.
  5. Chiang YM, Chuang DY, Wang SY, Kuo YH, Tsai PW, Shyur LF. Metabolite profiling and chemopreventive bioactivity of plant extracts from Bidens pilosa. J Ethnopharmacol. 2004;95(2-3):409-19.
  6. Brandão MG, Krettli AU, Soares LS, Nery CG, Marinuzzi HC. Antimalarial activity of extracts and fractions from Bidens pilosa and other Bidens species (Asteraceae) correlated with the presence of acetylene and flavonoid compounds. J Ethnopharmacol. 1997;57(2):131-8.
  7. Kempuraj D, Madhappan B, Christodoulou S, Boucher W, Cao J, Papadopoulou N, Cetrulo CL, Theoharides TC. Flavonols inhibit proinflammatory mediator release, intracellular calcium ion levels and protein kinase C theta phosphorylation in human mast cells. Br J Pharmacol. 2005;145(7):934-44.
  8. Kawai M, Hirano T, Higa S, Arimitsu J, Maruta M, Kuwahara Y, Ohkawara T, Hagihara K, Yamadori T, Shima Y, Ogata A, Kawase I, Tanaka T. Flavonoids and related compounds as anti-allergic substances. Allergol Int. 2007;56(2):113-23.
  9. Otsuka H, Inaba M, Fujikura T, Kunitomo M. Histochemical and functional characteristics of metachromatic cells in the nasal epithelium in allergic rhinitis: studies of nasal scrapings and their dispersed cells. J Allergy Clin Immunol. 1995;96(4):528-36..
  10. Kwon KH, Murakami A, Tanaka T, Ohigashi H. Dietary rutin, but not its aglycone quercetin, ameliorates dextran sulfate sodium-induced experimental colitis in mice: attenuation of pro-inflammatory gene expression. Biochem Pharmacol. 2005;69(3):395-406.
  11. Tanaka T, Hirano T, Higa, S, Arimitsu J, Kawai M. Allergic diseases and flavonoids. Foods Food Ingredients J. Jpn. 2006;211:568-575.
  1. Wang N, Yao X, Ishii R, Kitanaka S. Antiallergic agents from natural sources. 3. Structures and inhibitory effects on nitric oxide production and histamine release of five novel polyacetylene glucosides from Bidens parviflora WILLD. Chem Pharm Bull (Tokyo). 2001;49(8):938-42.
  1. Mezadri T, Fernández-Pachón MS, Villaño D, García-Parrilla MC, Troncoso AM. The
  2. acerola fruit: composition, productive characteristics and economic importance. Arch
  3. Latinoam Nutr. 2006;56(2):101-9.
  4. Swindle EJ, Metcalfe DD. The role of reactive oxygen species and nitric oxide in mast
  5. cell-dependent inflammatory processes. Immunol Rev. 2007;217:186-205.
  6. Subramanian N . Histamine Degradative Potential of Ascorbic Acid: Considerations
  7. and Evaluations. Agents and Actions vol. 8/5 (1978):484-487.
  8. Clemetson CA. Histamine and ascorbic acid in human blood. J. Nutrition
  9. 1980;110:662-668.
  10. Podoshin L, Gertner R, Fradis M.Treatment of perennial allergic rhinitis with ascorbic
  11. acid solution. Ear Nose Throat. J. 1991;70:54-55.
  12. Bucca C, Rolla G, Oliva A, Farina JC. Effect of vitamin C on histamine bronchial
  13. responsiveness of patients with allergic rhinitis. Ann Allergy 1990;65:311-314.
  14. de Brito ES, de Araújo MC, Alves RE, Carkeet C, Clevidence BA, Novotny JA.
  15. Anthocyanins present in selected tropical fruits: acerola, jambolão, jussara, and guajiru.
  16. J Agric Food Chem. 2007;55(23):9389-94.
  17. Musser Rd. S, Lemos MA, de Lima  VLA  G, Melo  Ed  A, Lederman  IE, dos Santos 
  18. Caracteristicas fisico-quimicas de acerola do banco ativo de germoplasma em
  19. Cienc. Tecnol. Aliment. 2004; 24: 556–561.
  20. Seeram NP, Momin RA, Nair MG, Bourquin LD. Cyclooxygenase inhibitory and
  21. antioxidant cyanidin glycosides in cherries and berries. Phytomedicine. 2001;8(5):362-9.