คอลลาเจนคืออะไร?

คอลลาเจน (Collagen) เป็นโปรตีนที่มีมากที่สุดในร่างกายของเรา โดยคิดเป็น 1 ใน 3 ของโปรตีนทั่วร่างกาย คอลลาเจนเป็นส่วนประกอบสำคัญอย่างหนึ่งของผิวหนัง ผม เล็บ กระดูก ข้อต่อ กล้ามเนื้อ เส้นเอ็น นอกจากนั้นยังพบคอลลาเจนได้ในส่วนอื่นๆ ของร่างกาย เช่น หลอดเลือด กระจกตา และฟัน เป็นต้น

ผิว

ผิว

มีคอลลาเจนมากถึง 75%

ช่วยให้ผิวเด้งกระชับ

กระดูก

กระดูก

มีคอลลาเจนมากถึง 23%

ช่วยเสริมสร้างมูลกระดูก

กระดูกอ่อน

กระดูกอ่อน

มีคอลลาเจนอยู่ 50%

ช่วยทำให้ข้อต่อแข็งแรง

เส้นเลือดใหญ่

เส้นเลือดใหญ่

มีคอลลาเจนอยู่ 12 - 24%

ป้องกันการเกิดเส้นเลือดขอด

คำว่า Collagen มาจากคำภาษากรีกว่า "kólla" ซึ่งแปลว่า “กาว” ดังนั้น คอลลาเจนจึงมีคุณสมบัติในการยึดเกาะสิ่งต่างๆ เข้าไว้ด้วยกันคล้ายกาว

ร่างกายสามารถผลิตคอลลาเจนได้เอง แต่ในผู้ที่มีอายุ 25 ปีขึ้นไป ร่างกายจะผลิตคอลลาเจนลดลงและเส้นใยคอลลาเจนจะอ่อนแอลง สัญญาณอย่างหนึ่งที่มองเห็นได้คือ ผิวของคุณจะไม่เต่งตึง ความยืดหยุ่นอ่อนนุ่มลดน้อยลง มีอาการปวดตามข้อต่อเพราะกระดูกอ่อนอ่อนแอลงตามอายุ

คอลลาเจนมีกี่ชนิด?

นักวิทยาศาสตร์ค้นพบว่าคอลลาเจนมีหลายชนิด แตกต่างกันไปตามหน้าที่ในร่างกาย แต่ที่สำคัญและควรรู้จักมี 3 ชนิด

Type1

เป็นชนิดที่มีมากที่สุดในร่างกาย พบที่ผิวหนัง กระดูก

Type2

ทำจากเส้นใยที่หลวมกว่า พบมากในกระดูกอ่อน ข้อต่อ

Type3

พบมากในผิวหนัง กล้ามเนื้อ อวัยวะภายใน และหลอดเลือดแดง

โดยที่คอลลาเจนในร่างกายได้มาจากร่างกายสร้างเองและได้รับจากอาหาร เช่น ปลาทะเลนํ้าลึกและถั่วเหลือง

คำถามยอดฮิต

Q: การกินคอลลาเจนจะถูกดูดซึมไปที่ผิวได้จริงหรือ ?

A: คอลลาเจนที่ถูกย่อยจะให้กรดอะมิโนชนิดที่เฉพาะเจาะจง (Hydroxyproline) ซึ่งร่างกายนำไปสร้างเป็นคอลลาเจนทั่วร่างกายรวมถึงผิวหนัง

Q: ร่างกายสร้างคอลลาเจนได้เอง แล้วทำไมต้องกินเสริมอีก ?

A: เพราะอายุที่มากขึ้น ร่างกายจึงสร้างคอลลาเจนลดลงจนไม่เพียงพอกับความต้องการของร่างกาย ส่งผลให้ผิวหย่อนคล้อย เหี่ยวย่นได้

สภาพผิวที่ดีเกิดจากคอลลาเจน

ใต้ผิวหนังประกอบด้วย

skin
collagen and ilastin

คอลลาเจนและอีลาสติน

คอลลาเจนจะทำงานร่วมกับอีลาสติน ช่วยเพิ่มความแข็งแรง ทำให้ผิวเรียบเนียน ยืดหยุ่นและกระชับ

hyarulonic

กรดไฮยาลูโรนิก

มีหน้าที่กักเก็บน้ำในผิวช่วยให้ผิวชุ่มชื้น

แต่รู้หรือไม่ อายุยิ่งมาก ร่างกาย ยิ่งผลิตคอลลาเจนได้น้อย

เมื่อเราอายุ 20 ปีขึ้นไป เราจะสูญเสียคอลลาเจนปีละ 1 - 2%

ผิวตอนสาว

young skin

คอลลาเจนหนาแน่นและเยอะ

ผิวกระชับเนียน ไม่มีริ้วรอย

ผิวตอนแก่

old skin

คอลลาเจนลดลง

ผิวไม่เรียบเนียน เกิดริ้วรอย

นอกจากนี้ สภาพแวดล้อมที่ต่างกัน ก็มีส่วนทำลายคอลลาเจนได้เช่นกัน

รังสียูวี

การได้รับแสงแดดมากเกินไป รังสีอัลตราไวโอเลตเป็นตัวการสำคัญที่ทำลายและลดการสร้างคอลลาเจน ควรหลีกเลี่ยงการถูกแสงแดดมากเกินไป และป้องกันผิวด้วยการทาครีมกันแดดอย่างสม่ำเสมอ

ความเครียด

ฮอร์โมนเครียดจะเข้าไปทำลายคอลลาเจน

อาหารน้ำตาลสูง

การรับประทานน้ำตาลและคาร์โบไฮเดรตที่ผ่านการขัดสีมากเกินไป น้ำตาลขัดขวางความสามารถของคอลลาเจนในการซ่อมแซมตัวเอง ควรลดการบริโภคน้ำตาลและคาร์โบไฮเดรตที่ผ่านการขัดสีให้น้อยที่สุด

บุหรี่

การสูบบุหรี่ทำให้การสร้างคอลลาเจนลดลง แผลหายช้าลง และทำให้เกิดริ้วรอย

สารอาหารที่ช่วยเพิ่มคอลลาเจนในร่างกาย

คอลลาเจนเป็นโปรตีนที่มีความพิเศษเพราะมีกรดอะมิโน 3 ชนิดที่พบได้น้อยในอาหารอื่นๆ ได้แก่

  • ไกลซีน (Glycine)
  • โพรลีน (Proline)
  • ไฮดรอกซีโพรลีน (Hydroxyproline) ซึ่งเป็นกรดอะมิโนพิเศษที่สร้างจากโพรลีนและไลซีน

เมื่อรับประทานคอลลาเจนเปปไทด์ ร่างกายจะย่อยมันเป็นกรดอะมิโนเพื่อให้สามารถดูดซึมเข้าสู่กระแสเลือดและเดินทางไปทั่วร่างกาย จนไปถึงเซลล์ไฟโบรบลาสท์ (fibroblast) ซึ่งจะใช้กรดอะมิโนเหล่านั้นในการสร้างโปรตีนคอลลาเจนขึ้นมาใหม่ ดังนั้นจึงไม่แปลกใจที่การรับประทานคอลลาเจนทุกวันจะช่วยให้ผิวยืดหยุ่น ชุ่มชื้นขึ้น และลดริ้วรอยที่มองเห็นได้ หรือแม้กระทั่งช่วยลดอาการปวดข้อที่เกี่ยวข้องกับกิจกรรมในนักกีฬา

เราสามารถช่วยให้ร่างกายผลิตโปรตีนที่สำคัญนี้ได้โดยการรับประทานสารอาหารดังต่อไปนี้

  • วิตามินซี พบมากในผลไม้รสเปรี้ยว พริกหวาน และสตรอเบอร์รี
  • โพรลีน พบมากในไข่ขาว จมูกข้าวสาลี ผลิตภัณฑ์จากนม กะหล่ำปลี หน่อไม้ฝรั่ง และเห็ด
  • ไกลซีน พบมากในหนังหมู หนังไก่ และเจลาติน หรืออาหารที่มีโปรตีนสูงต่างๆ
  • ทองแดง พบมากในเนื้อสัตว์ เมล็ดงา ผงโกโก้ เม็ดมะม่วงหิมพานต์ และถั่วเลนทิล

นอกจากนี้ ร่างกายของเรายังต้องการโปรตีนคุณภาพสูงที่มีกรดอะมิโนที่จำเป็นในการสร้างโปรตีนใหม่ เช่น โปรตีนจากพืชซึ่งเป็นแหล่งของกรดอะมิโนชั้นยอด

ประโยชน์ของคอลลาเจน

มีการศึกษาวิจัยเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์เสริมอาหารคอลลาเจนที่น่าสนใจ การศึกษาหลายชิ้นแสดงให้เห็นว่าการเสริมคอลลาเจนอาจช่วยดูแลสุขภาพของผิวหนัง การทำงานของกล้ามเนื้อ และลดความเจ็บปวดที่เกี่ยวข้องกับโรคข้อเข่าเสื่อมได้

1. คอลลาเจนกับสุขภาพผิว

  • ในงานวิจัยโดยแอมเวย์ประเทศจีน ให้ผู้หญิง 62 คนที่มีภาวะฝ้าที่ใบหน้า รับประทานผลิตภัณฑ์ที่ประกอบด้วยคอลลาเจนเปปไทด์ เปปไทด์จากถั่วเหลือง และสารสกัดจากดอกเก๊กฮวย 10 กรัมทุกวันเป็นเวลา 60 วัน พบว่ารอยดำที่ฝ้าจางลง เมื่อเทียบกับผู้ที่ไม่ได้รับประทานผลิตภัณฑ์
  • ในการศึกษาหนึ่ง ผู้หญิงที่รับประทานคอลลาเจน 2.5–5 กรัมต่อวัน เป็นเวลา 8 สัปดาห์พบว่าผิวแห้งน้อยลงและความยืดหยุ่นของผิวเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญเมื่อเทียบกับผู้ที่ไม่ได้รับประทานคอลลาเจน
  • การศึกษาอื่น ผู้หญิงที่ดื่มเครื่องดื่มผสมกับคอลลาเจนทุกวันเป็นเวลา 12 สัปดาห์พบว่าผิวมีความชุ่มชื้นเพิ่มขึ้นและความลึกของริ้วรอยลดลงอย่างมากเมื่อเทียบกับกลุ่มควบคุม
  • ผลการลดริ้วรอยของผลิตภัณฑ์เสริมอาหารคอลลาเจนเป็นผลมาจากความสามารถในการกระตุ้นให้ร่างกายผลิตคอลลาเจนด้วยตัวเอง นอกจากนี้ การเสริมคอลลาเจนอาจส่งเสริมการผลิตโปรตีนอื่นๆ ที่ช่วยเสริมโครงสร้างผิวรวมทั้งอีลาสตินและไฟบริลลิน
  • การรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารที่มีคอลลาเจนอาจช่วยชะลอความแก่ของผิวได้ อย่างไรก็ตามจำเป็นต้องมีหลักฐานที่ชัดเจนยิ่งขึ้นจากการศึกษาเพื่อตรวจสอบผลของคอลลาเจนในตัวมันเอง

2. คอลลาเจนกับอาการปวดข้อ

  • การศึกษาบางชิ้นแสดงให้เห็นว่าการเสริมคอลลาเจนอาจช่วยให้อาการของโรคข้อเข่าเสื่อมดีขึ้น และลดอาการปวดข้อโดยรวมได้
  • ในการศึกษาหนึ่ง นักกีฬา 73 คนที่รับประทานคอลลาเจน 10 กรัมทุกวันเป็นเวลา 24 สัปดาห์พบว่าอาการปวดข้อลดลงอย่างมีนัยสำคัญขณะเดินและพักผ่อน เมื่อเทียบกับกลุ่มที่ไม่ได้รับประทาน
  • ในการศึกษาอื่น ผู้ใหญ่ที่รับประทานคอลลาเจน 2 กรัมทุกวันเป็นเวลา 70 วัน พบว่าช่วยลดอาการปวดข้อได้อย่างมีนัยสำคัญและสามารถมีส่วนร่วมในการออกกำลังกายได้ดีกว่าผู้ที่ไม่ได้รับประทาน
  • นักวิจัยตั้งทฤษฎีว่าคอลลาเจนเสริมอาจสะสมในกระดูกอ่อนและกระตุ้นให้เนื้อเยื่อสร้างคอลลาเจนใหม่ซึ่งอาจนำไปสู่การลดการอักเสบและอาการปวด

3. คอลลาเจนกับมวลกระดูก

  • มีการศึกษาพบว่าการเสริมคอลลาเจนอาจมีผลบางอย่างในร่างกายที่ช่วยยับยั้งการสลายของกระดูกที่นำไปสู่โรคกระดูกพรุน
  • ในการศึกษาหนึ่ง ผู้หญิงที่รับประทานอาหารเสริมแคลเซียมร่วมกับคอลลาเจน 5 กรัมทุกวัน เทียบกับอาหารเสริมแคลเซียมอย่างเดียวทุกวันเป็นเวลา 12 เดือน พบว่าผู้หญิงที่รับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารแคลเซียมและคอลลาเจนมีระดับโปรตีนในเลือดที่ส่งเสริมการสลายกระดูกลดลงอย่างมีนัยสำคัญมากกว่าผู้ที่รับประทานแคลเซียมเพียงอย่างเดียว
  • การศึกษาอื่นพบผลลัพธ์ที่คล้ายกันในผู้หญิง 66 คนที่รับประทานคอลลาเจน 5 กรัมทุกวันเป็นเวลา 12 เดือนพบว่าผู้หญิงที่รับประทานคอลลาเจนมีความหนาแน่นของกระดูกเพิ่มขึ้นถึง 7% เมื่อเทียบกับผู้หญิงที่ไม่ได้บริโภคคอลลาเจน
  • ผลลัพธ์เหล่านี้มีแนวโน้มดี แต่จำเป็นต้องมีการศึกษาในมนุษย์มากขึ้นก่อนที่จะสามารถยืนยันบทบาทของผลิตภัณฑ์เสริมอาหารคอลลาเจนในสุขภาพกระดูกได้

4. คอลลาเจนกับมวลกล้ามเนื้อ

  • มีการศึกษาชี้ให้เห็นว่าผลิตภัณฑ์เสริมอาหารคอลลาเจนช่วยเพิ่มมวลกล้ามเนื้อในผู้ที่เป็นโรคซาร์โคพีเนีย หรือภาวะมวลกล้ามเนื้อน้อยที่มักพบในผู้สุงอายุ
  • ในการศึกษาหนึ่ง ให้ผู้ชายที่กล้ามเนื้อน้อย 27 คนเสริมคอลลาเจน 15 กรัมขณะเข้าร่วมโปรแกรมออกกำลังกายทุกวันเป็นเวลา 12 สัปดาห์ เมื่อเทียบกับผู้ชายที่ออกกำลังกาย แต่ไม่ได้ทานคอลลาเจนจะมีมวลกล้ามเนื้อและความแข็งแรงเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ
  • นักวิจัยแนะนำว่าการทานคอลลาเจนอาจส่งเสริมการสังเคราะห์โปรตีนในกล้ามเนื้อ เช่น ครีเอทีน และกระตุ้นการเติบโตของกล้ามเนื้อหลังออกกำลังกาย
  • จำเป็นต้องมีการวิจัยเพิ่มเติมเพื่อตรวจสอบศักยภาพของคอลลาเจนในการเพิ่มมวลกล้ามเนื้อ

5. คอลลาเจนกับสุขภาพหัวใจ

  • นักวิจัยได้ตั้งทฤษฎีว่าการเสริมคอลลาเจนอาจช่วยลดความเสี่ยงของภาวะเกี่ยวกับหัวใจได้ เพราะคอลลาเจนเป็นโครงสร้างของหลอดเลือดแดง หากคอลลาเจนมีไม่เพียงพอหลอดเลือดแดงอาจอ่อนแอและเปราะบาง นำไปสู่การตีบตันของหลอดเลือด อาการหัวใจวาย และโรคหลอดเลือดสมอง
  • ในการศึกษาหนึ่ง ผู้ใหญ่ที่มีสุขภาพแข็งแรง 31 คน รับประทานคอลลาเจน 16 กรัมทุกวันเป็นเวลา 6 เดือน พบว่าความแข็งของหลอดเลือดลดลงอย่างมากเมื่อเทียบกับก่อนที่จะเริ่มรับประทานคอลลาเจน
  • นอกจากนี้ยังเพิ่มระดับโคเลสเตอรอลชนิดดี (HDL) โดยเฉลี่ย 6% ซึ่ง HDL เป็นปัจจัยสำคัญในความเสี่ยงของภาวะหัวใจรวมทั้งหลอดเลือด
  • อย่างไรก็ตามจำเป็นต้องมีการศึกษาเพิ่มเติมเกี่ยวกับบทบาทของผลิตภัณฑ์เสริมอาหารคอลลาเจนในสุขภาพของหัวใจ

ฟื้นฟูผิวให้กระจ่างใสด้วย คอลลาเจน คอมเพล็กซ์

ประกอบด้วย คอลลาเจนเปปไทด์จากปลาทะเล เปปไทด์จากถั่วเหลือง และสารสกัดจากดอกเก๊กฮวยขาว

  • คอลลาเจนเปปไทด์จากปลาทะเล มีกรดอะมิโน ไกลซีน โพรลีน และไฮดรอกซีโพรลีน ที่สามารถดูดซึมนำไปสร้างเป็นคอลลาเจนภายในร่างกายได้ดี และยังมีคุณสมบัติเพิ่มการสร้างกรดไฮยาลูรอนิกที่ช่วยเก็บกักความชุ่มชื้นในผิว
  • เปปไทด์จากถั่วเหลือง มีคุณสมบัติเป็นสารต้านอนุมูลอิสระที่ยอดเยี่ยมโดยธรรมชาติ และยังมีงานวิจัยพบว่าเปปไทด์จากถั่วเหลืองมีส่วนช่วยเพิ่มการสร้างคอลลาเจนชนิดที่ 1 ซึ่งพบมากที่ผิวหนัง
  • สารสกัดจากดอกเก๊กฮวยขาว เป็นสมุนไพรจีนที่มีการใช้เพื่อบำรุงสุขภาพกันมาอย่างยาวนาน ทั้งการใช้บำรุงตับ สายตา และผิวพรรณ เนื่องจากฤทธิ์ในการต้านอนุมูลอิสรที่สูงมาก และเมื่อนำมาใช้ร่วมกับคอลลาเจนเปปไทด์กลับให้ผลในการลดการสร้างเม็ดสีผิวได้

การเสริมคอลลาเจนมีความเกี่ยวข้องกับประโยชน์ต่อสุขภาพหลายประการ ทั้งการช่วยปรับปรุงสุขภาพผิวโดยการเพิ่มความยืดหยุ่น ลดริ้วรอย และความแห้งกร้าน นอกจากนี้ยังอาจช่วยเพิ่มมวลกล้ามเนื้อ ป้องกันการสูญเสียมวลกระดูกและบรรเทาอาการปวดข้อ ยังมีรายงานถึงประโยชน์อื่น ๆ ของผลิตภัณฑ์เสริมอาหารคอลลาเจน แต่ยังไม่มีการศึกษาการอ้างอิงมาสนับสนุนมากนัก และแม้ว่าอาหารธรรมชาติหลายชนิดจะมีคอลลาเจน แต่ก็ไม่ทราบว่าคอลลาเจนในอาหารให้ประโยชน์เช่นเดียวกับผลิตภัณฑ์เสริมอาหารหรือไม่

คุณสมบัติของคอลลาเจน คือ ช่วยให้ผิวเด้งกระชับ นอกจากนั้น คอลลาเจน คอมเพล็กซ์ ช่วยให้


ผิวกระจ่างใสเพิ่มขึ้น 15%


เม็ดสีผิวลดลง 20% ภายใน 60 วัน

ทรูวิวิตี้ VS คอลลาเจน

ตัวช่วยฟื้นฟูผิวที่ต่างกัน แต่ทำงานเสริมกันและกัน

ข้อมูลอ้างอิง

1. Kan J, Liu J, Chen Y, et al. (2018) A Clinical, Prospective, Randomized, Double-blind Trial Comparing the Efficacy of a Combination vs. Control as an Oral Intervention for Chloasma. Electronic J Biol. 14:1

2. Gui, M.; Kan, J.; Qu, D.; Chen, Y.; Luo, R.; Liu, Y.; Du, J. Instrumental Evaluation of the Depigmenting Efficacy of an Oral Supplementation Containing Peptides and Chrysanthemum Extract for the Treatment of Melasma. Cosmetics 2017, 4, 42.

3. Proksch E, Segger D, Degwert J, Schunck M, Zague V, Oesser S. Oral supplementation of specific collagen peptides has beneficial effects on human skin physiology: a double-blind, placebo-controlled study. Skin Pharmacol Physiol. 2014;27(1):47-55. doi: 10.1159/000351376. Epub 2013 Aug 14. PMID: 23949208.

4. Borumand M, Sibilla S. Effects of a nutritional supplement containing collagen peptides on skin elasticity, hydration and wrinkles. J Med Nutr Nutraceut 2015;4:47-53

5. Ganceviciene, Ruta et al. “Skin anti-aging strategies.” Dermato-endocrinology vol. 4,3 (2012): 308-19. doi:10.4161/derm.22804

6. Proksch E, Schunck M, Zague V, Segger D, Degwert J, Oesser S. Oral intake of specific bioactive collagen peptides reduces skin wrinkles and increases dermal matrix synthesis. Skin Pharmacol Physiol. 2014;27(3):113-9. doi: 10.1159/000355523. Epub 2013 Dec 24. PMID: 24401291.

7. Bello AE, Oesser S. Collagen hydrolysate for the treatment of osteoarthritis and other joint disorders: a review of the literature. Curr Med Res Opin. 2006 Nov;22(11):2221-32. doi: 10.1185/030079906X148373. PMID: 17076983.

8. Porfírio, Elisângela, & Fanaro, Gustavo Bernardes. (2016). Collagen supplementation as a complementary therapy for the prevention and treatment of osteoporosis and osteoarthritis: a systematic review. Revista Brasileira de Geriatria e Gerontologia, 19(1), 153-164. https://doi.org/10.1590/1809-9823.2016.14145

9. Clark KL, Sebastianelli W, Flechsenhar KR, Aukermann DF, Meza F, Millard RL, Deitch JR, Sherbondy PS, Albert A. 24-Week study on the use of collagen hydrolysate as a dietary supplement in athletes with activity-related joint pain. Curr Med Res Opin. 2008 May;24(5):1485-96. doi: 10.1185/030079908x291967. Epub 2008 Apr 15. PMID: 18416885.

10. Schauss AG, Stenehjem J, Park J, Endres JR, Clewell A. Effect of the novel low molecular weight hydrolyzed chicken sternal cartilage extract, BioCell Collagen, on improving osteoarthritis-related symptoms: a randomized, double-blind, placebo-controlled trial. J Agric Food Chem. 2012 Apr 25;60(16):4096-101. doi: 10.1021/jf205295u. Epub 2012 Apr 16. PMID: 22486722.

11. Bello AE, Oesser S. Collagen hydrolysate for the treatment of osteoarthritis and other joint disorders: a review of the literature. Curr Med Res Opin. 2006 Nov;22(11):2221-32. doi: 10.1185/030079906X148373. PMID: 17076983.

12. Moskowitz RW. Role of collagen hydrolysate in bone and joint disease. Semin Arthritis Rheum. 2000 Oct;30(2):87-99. doi: 10.1053/sarh.2000.9622. PMID: 11071580.

13. Viguet-Carrin S, Garnero P, Delmas PD. The role of collagen in bone strength. Osteoporos Int. 2006;17(3):319-36. doi: 10.1007/s00198-005-2035-9. Epub 2005 Dec 9. PMID: 16341622.

14. Drake MT, Clarke BL, Lewiecki EM. The Pathophysiology and Treatment of Osteoporosis. Clin Ther. 2015 Aug;37(8):1837-50. doi: 10.1016/j.clinthera.2015.06.006. Epub 2015 Jul 7. PMID: 26163201.

15. Moskowitz RW. Role of collagen hydrolysate in bone and joint disease. Semin Arthritis Rheum. 2000 Oct;30(2):87-99. doi: 10.1053/sarh.2000.9622. PMID: 11071580.

16. Elam ML, Johnson SA, Hooshmand S, Feresin RG, Payton ME, Gu J, Arjmandi BH. A calcium-collagen chelate dietary supplement attenuates bone loss in postmenopausal women with osteopenia: a randomized controlled trial. J Med Food. 2015 Mar;18(3):324-31. doi: 10.1089/jmf.2014.0100. Epub 2014 Oct 14. PMID: 25314004.

17. König, Daniel et al. “Specific Collagen Peptides Improve Bone Mineral Density and Bone Markers in Postmenopausal Women-A Randomized Controlled Study.” Nutrients vol. 10,1 97. 16 Jan. 2018, doi:10.3390/nu10010097

18. Cefalu CA. Is bone mineral density predictive of fracture risk reduction? Curr Med Res Opin. 2004 Mar;20(3):341-9. doi: 10.1185/030079903125003062. PMID: 15025843.

19. Gillies, Allison R, and Richard L Lieber. “Structure and function of the skeletal muscle extracellular matrix.” Muscle & nerve vol. 44,3 (2011): 318-31. doi:10.1002/mus.22094

20. Zdzieblik, Denise et al. “Collagen peptide supplementation in combination with resistance training improves body composition and increases muscle strength in elderly sarcopenic men: a randomised controlled trial.” The British journal of nutrition vol. 114,8 (2015): 1237-45. doi:10.1017/S0007114515002810

21. Lodish H, Berk A, Zipursky SL, et al. Molecular Cell Biology. 4th edition. New York: W. H. Freeman; 2000. Section 22.3, Collagen: The Fibrous Proteins of the Matrix. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK21582/

22. Tomosugi, Naohisa et al. “Effect of Collagen Tripeptide on Atherosclerosis in Healthy Humans.” Journal of atherosclerosis and thrombosis vol. 24,5 (2017): 530-538. doi:10.5551/jat.36293

23. Hexsel D, Zague V, Schunck M, Siega C, Camozzato FO, Oesser S. Oral supplementation with specific bioactive collagen peptides improves nail growth and reduces symptoms of brittle nails. J Cosmet Dermatol. 2017 Dec;16(4):520-526. doi: 10.1111/jocd.12393. Epub 2017 Aug 8. PMID: 28786550.